Leszno - historia

 

  ... Jest taka wioska na krańcach gminy,
       Gdzie szumią zboża, rosną byliny,
       Gzie konik polny strzyże w południe,
       A nad stawami ptak śpiewa cudnie.
       Jest w polskiej krainie wioska niezbyt duża
       A w koło malownicze przemyskie wzgórza.
       Starzawskie lasy i stawy - widok prześliczny
       Szum wiatru, śpiew ptaków, taki mój - ojczysty
      To rodzinna moja wioska, tu rodzinny jest mój dom.
       Pełno u nas blasku słonca, latem kwiatów cudna woń ...

 

 

                                                           Historia  

      Leszno - wieś położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Medyka., trudno znaleźć ją na mapie, gdyż do 1977 roku obowiązywała dawna nazwa Poździacz. W tym to roku zarządzeniem ministra administracji zmieniono nazwy w 120 miejscowościach Polski południowo- wschodniej i wśród nich znalazł się Poździacz, który otrzymał nazwę Leszno i ta nazwa figuruje w powszechnie dostępnych mapach i atlasach. Pod starą nazwą zaś należy szukać wszelkich dostępnych informacji na temat historii osady, której pierwsze wzmianki źródłowe pochodzą z 1464r.

         W 1589r. Poździacz wymieniony jest jako wieś wyznaczona dla dostarczenia podwód do Przemyśla. (podwód-środek transportu wraz z załogą).  Podobnie jak pobliskie Torki wieś zasłynęła z walk miejscowych chłopów przeciw królewskim dzierżawcom w 1605r.

        Słownik geograficzny przytacza dekret sądu trybunalskiego w Lublinie z 1614r. w sprawie wytyczonej przez greckiego biskupa przemyskiego Atanazego Krupickiego przeciw unickim proboszczom z okolic Przemyśla, wśród których wymieniony jest także proboszcz cerkwi Św. Bazylego w Poździaczu.

        W 1785r. odnotowano  620  mieszkańców w tym 10 Żydów. Wieś się rozwijała i w 1938 r. liczyła 1172 mieszkańców. Znaczna większość ludności stanowili Ukraińcy, których w liczbie 677 osób wysiedlono podczas Akcji „Wisła” w kwietniu i maju 1947r. Cześć z nich wróciła po 1956r. W miejsce wysiedlonej ludzkości pochodzenia ruskiego osiedlili się tutaj repatrianci ze wsi Radochońce (powiat mościcki) oraz ludność wsi Borownica (gmina Bircza), która ucierpiała na skutek walk z UPA.

        Obecnie Leszno liczy ponad 650 mieszkańców. W wsi znajduje się Szkoła Podstawowa z 6 oddziałami i zerówką, oddana do użytku 1 września 1998 roku.

                                                      

                                                        Co warto zobaczyć?

                                            

        Okolice Medyki w tym również Leszna to wspaniałe miejsce  dla turystów. Wjeżdżając do Leszna napotykamy na jedną z najpiękniejszych i najbardziej oryginalnych świątyń. Jest to świątynia trójdzielna, jednokopułowa, konstrukcji zrębowej, wzniesiona w XVIII (w zależności od źródeł - w 1737, 1770 lub 1777r.). Cerkiew p.w. św. Bazylego od 1957r. użytkowana jako kościół rzymokatolicki pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, przetrwała różne wydarzenia historyczne i stanowi cenny zabytek architektoniczny warty obejrzenia nie tylko przez znawców sztuki, ale także przez przejeżdżających przez wieś turystów. Zbudowana w technice zrębowej. Składa się z trzech części; trójbocznie zamkniętego prezbiterium, szerokiej znacznie wyższej graniastej nawy z dwoma tzw. Kryłowami po stronie południowej i północnej oraz z niewielkiego babińca na planie kwadratu wzniesionego od zachodu. Nawa zwieńczona jest strzelistą kopułą.
         Na skraju wsi, przy polnej drodze znajduje się drewniana kaplica grekokatolicka p. w. Św. Trójcy, wzniesiona w 1858r. Wyremontowana i rozbudowana w latach 1991- 1993. Obecnie (od1990r.) służy jako grekokatolicka cerkiew parafialna. Kaplica ma konstrukcję dwubryłową; nawa i prezbiterium o jednakowej szerokości przykryte blaszanym dachem o jednej kalenicy. Na środku kalenicy wieżyczka na sygnaturkę. Przed nawą węższy i niższy przedsionek a przed nim obszerne zadaszenie chroniące przed deszczem. Podwaliny cerkwi osłonięte szerokim ochronnym okapem z blachy.
         Szczególną uwagę podróżujących szlakiem architektury drewnianej zwraca także cmentarz w Lesznie, na którym znajdują się unikatowe figury z piaskowca. Na cmentarzu w Lesznie znajduje się grób z II wojny światowej żołnierza - lotnika radzieckiego, który zginął na pobliskich polach. Jego matka odnalazła grób przez czerwony krzyż i odwiedziła miejsce pochówku syna. Żołnierz pochodził z Briańska, przez wiele lat matka wysyłała na grób syna długie świece woskowe. Obecnie grobem zajmują się dzieci ze szkoły podstawowej oraz miejscowa ludność. 
          Krajobraz wiejski jest nierozerwalnie związany z obrazem krzyży i kapliczek przydrożnych. Istniejąc nadal w Lesznie stały się elementem historii i symbolem wielowiekowej wiary. Zostały one ocalone dzięki  tradycji i pobożności prostego ludu i niewątpliwie dzisiaj stanowią wartość zabytkową.

 

              ... Gdzie kapliczki stare stoją,
                 Których nie zna żadna mapa
                 Choć do domu nie daleko
                 Jest to nasz kawałek świata ...
 
 

 

                                    

biblioteka